Η γυναίκα μου και η πεθερά μου γέννησαν ταυτόχρονα – Εξαντλημένος ανάμεσα σε δύο νεογέννητα και δύο μητέρες
«Πάρε το μωρό! Δεν αντέχω άλλο το κλάμα!» φώναξε η Μαρία μέσα στη νύχτα, με φωνή που έμοιαζε να έρχεται κατευθείαν από την κόλαση της εξάντλησης. Πετάχτηκα από το στρώμα, το κορμί μου βαρίδι, τα μάτια μου κόκκινα, και βρέθηκα απέναντί της, κρατώντας τον Παναγιωτάκη στην αγκαλιά μου, εκείνο το εύθραυστο πλάσμα που δύο εβδομάδες νωρίτερα είχε έρθει στον κόσμο μας. Δεν είχα ακόμα ξεχάσει τον ήχο του διπλανού δωματίου – της πεθεράς μου, της κυρίας Κούλας, που και εκείνη, ύστερα από κείνη την παράξενη εγκυμοσύνη, είχε φέρει στον κόσμο τη μικρή Χρυσαυγή, μόλις τρεις μέρες μετά την κόρη της. Δυο παιδιά, δυο γυναίκες που τρελαίνονταν από τις ορμόνες και το άγχος, δυο ιστορίες που μπλέχτηκαν σα βρόχος γύρω απ’ το λαιμό μου.
Και να σκεφτείς, η ζωή μου κάπου αλλού αλλιώς θ’ άνοιγε… Παντρεύτηκα τη Μαρία όταν ήμουν εικοσιενός – πρώτα η λαχτάρα, το πάθος και τα κρυφογελάκια στα διαλείμματα του Λυκείου, ύστερα αρραβώνας, γάμος στα γρήγορα, και μετά μια ζωή που γέμιζε προβλήματα, υποσχέσεις κι απογοητεύσεις. Περάσαμε δύσκολα χρόνια: ο πατέρας της στις καφετέριες του χωριού την κοίταζε με καχυποψία, οι γονείς μου φοβόταν μην χαλάσω το μέλλον μου. Μετά ήλθε η κρίση, οι δουλειές χαμένες και ύστερα η Μαρία έχανε το χαμόγελό της, όλο κι έπαιρνε μια άγρια έκφραση. Στην αρχή νόμιζα πως φταίει η πίεση, αλλά όταν χωρίσαμε για ένα φεγγάρι, κατάλαβα πως η αγάπη μας ήθελε βαθύτερη φροντίδα απ’ όση μπορούσα να δώσω.
Όμως, κάπου, η μοίρα μου έπαιξε την πιο αναπάντεχη φάρσα.
Γυρίσαμε πάλι, κάτω από τη σκέπη της οικονομικής δυσκολίας και της ανάγκης για σταθερότητα. Η Μαρία, μετά από έναν γερό καβγά με τη μάνα της, ήρθε σπίτι μας ξαφνικά με ένα σακβουαγιάζ. Μια και δυο, ακολούθησε η μητέρα της, η κυρία Κούλα, που δεν άντεχε μόνη της το άδειο διαμέρισμα. Αυτοί οι μήνες κυλούσαν ανάμεσα σε σιωπές και εκρήξεις, ώσπου ξαφνικά, τα πρωινά του Μαρτίου, άρχισαν τα περίεργα συμπτώματα – δύο τεστ εγκυμοσύνης, δίπλα δίπλα στον πάγκο της κουζίνας.
«Δε γίνεται», είπε η Μαρία αγγίζοντας την κοιλιά της, «θα μας περάσουν για τρελές. Μαμά, είσαι τρίτη ηλικία, εγώ το πρώτο μου παιδί!»
«Να χαίρεσαι που εσύ το λες πρώτο! Για μένα… μετά τόσα χρόνια…» ψιθύρισε η κυρία Κούλα με μια ντροπιασμένη χαρά.
Ένιωσα ότι μπήκα σ’ έναν λαβύρινθο χωρίς έξοδο. Δεν υπήρχε χρόνος για συζήτηση, μόνο για λύσεις. Κι όσο περνούσαν οι μήνες, εγώ ήμουν ο άντρας ανάμεσα σε δυο γυναίκες που η μία έψαχνε την αναγνώριση της μητρότητας και η άλλη την δικαίωση της δεύτερης νιότης της.
Κάθε βράδυ, λίγο πριν με πάρει ο ύπνος στη γωνίτσα του καναπέ, άκουγα το ίδιο ερώτημα να τριβελίζει το μυαλό μου: «Ποια φροντίδα μετράει περισσότερο; Να κρατήσω το χέρι της γυναίκας μου που κλαίει ή της πεθεράς που υποφέρει από πόνους;»
Η Μαρία ζητούσε στοργή, να αισθανθεί ξανά ο έρωτάς μας πρωταρχικός, να τη νιώθω ακόμα γυναίκα, να μοιραζόμαστε τα μικρά μυστικά και τα αστεία που κάποτε μας ένωναν. Όμως, έβλεπα εκείνο το βλέμμα: αγριεμένο, πληγωμένο, σα να φώναζε «Εσύ κι η μάνα μου με πνίγετε.»
Τις νύχτες, περνούσα από το ένα δωμάτιο στο άλλο με το μπιμπερό και τη ζεστή βρεφική κρέμα, ψιθυρίζοντας τραγούδια για να νανουρίσω δυο μωρά που κλαίγαν. Και τις δυο γυναίκες, με τα νυχτικά και το ταλαιπωρημένο δέρμα τους, να μοιράζονται τη δυστυχία της γέννας και την ευχή να αντέξουν μια μέρα ακόμη.
«Σου ζήτησα ποτέ να διαλέξεις πλευρά;» με ρώτησε η Μαρία ένα βράδυ που κάναμε να κοιμηθούμε μαζί καιρό. «Αλλά νιώθω, Νίκο, πως ό,τι και να πούμε… ποτέ δεν είμαστε μόνοι μας.»
«Εγώ θέλω να είμαστε οικογένεια, Μαρία. Δεν το καταλαβαίνεις;» απάντησα, κρατώντας της το χέρι. Όμως το δάκρυ της κύλησε, αθόρυβα, και πριν ξανά μιλήσει έκλεισε τα μάτια. Ήξερα πως τον πόνο της μάνας της τον κουβαλούσε βαρίδι, κι εγώ ήμουν απλά το μεσοδιάστημα αυτού του δεσμού.
Η πεθερά μου από την άλλη, ακροβατούσε ανάμεσα στη λύση και στη ζήλια. Έβλεπε τη Μαρία να θηλάζει και την πλημμύριζε η μοίρα. Προσπαθούσε να μη φαίνεται, αλλά όταν έμενα μόνος μαζί της στο μικρό σαλόνι, έβλεπα τη ματιά της – μια συγκίνηση κι ένα παράπονο μαζί.
«Νίκο», μου ψιθύρισε ένα μεσημέρι ενώ τάιζε τη μικρή Χρυσαυγή, «να στρώσεις τους δικούς σου δρόμους… Μη σε κρατάει η δική μας αδυναμία πίσω.»
Τι να της πω; Ότι η ανάγκη να αισθάνομαι σημαντικός με έκανε να τους κρατάω όλους δεμένους; Ότι φοβόμουν μήπως, αν ξεκουμπώσω έστω κι έναν από τους κρίκους αυτής της αλυσίδας, διαλυθούν όλοι και μείνω μονάχος;
Όσο περνούσαν οι μήνες, οι φωνές μεγάλωναν, η ταλαιπωρία φαινόταν σε κάθε κίνηση. Η πεθερά μου έβλεπε τη Μαρία με ένα βλέμμα ανταγωνιστικό, σαν να ζούσαν ξανά το ίδιο τους το παρελθόν, μόνο που αυτή τη φορά υπήρχα εγώ ανάμεσά τους, σαν διαιτητής σε αγώνα που δεν κερδίζει κανείς.
Και τα έξοδα; Διπλά πάνες, διπλά γάλατα, επισκέψεις στους παιδιάτρους. Κι εγώ να χτυπάω καρτελάκια σε δύο δουλειές – πρωί σε μια εταιρεία εμπορίας, το απόγευμα διανομές με μηχανάκι – για να προλάβω να καλύψω τις βασικές ανάγκες. Στο τέλος κάθε βδομάδας ήμουν κύμα σπασμένο, κι ακόμα δεν είχα προλάβει να συλλέξω τα κομμάτια του εαυτού μου.
Κάποια νύχτα, όταν τα δυο μωρά έκλαιγαν ταυτόχρονα, σηκώθηκε η Μαρία κι αφού κοίταξε την πεθερά μου ετοιμάστηκε να βγει.
«Δεν αντέχω άλλο, μαμά! Όλα μαζί τα περνάω… Δεν είναι δίκαιο!»
Η κυρία Κούλα σηκώθηκε και την αγκάλιασε. «Ούτε για μένα, Μαρία. Κανένας δε μας ρώτησε τι αντέχουμε – απλά συμβαίνει.»
Εγώ, στη μέση, κρατώντας τα δυο μωρά, ένιωσα πρώτη φορά ασήκωτος.
Με τις μέρες να γίνονται εβδομάδες, είδα μια περίεργη αντίστροφη: η Μαρία και η μάνα της έβγαλαν πρώτες τον εγωισμό τους, μάλωσαν, ξαναβρέθηκαν – και στο τέλος άρχισαν να μιλούν σαν δυο φίλες που μοιράζονται μυστικά. Εμένα με άφηναν απ’ έξω, όπως συχνά συμβαίνει όταν δυο γυναίκες συμμαχούν απέναντι σε όσα ο κόσμος περιμένει απ’ αυτές.
Άλλοτε τους παρακολουθούσα να θηλάζουν μαζί τα μωρά, να γελούν με κρυμμένες πληγές· άλλοτε βρισκόμουν να φωνάζω μόνος μου στην κουζίνα: «Δεν είμαι μηχάνημα! Δεν είμαι μόνο για τις πάνες και τα ψώνια!»
Κάποιο μεσημέρι, γύρισα από τη δουλειά και τις είδα να κάθονται χαμηλόφωνα, κουρασμένες αλλά ήρεμες. Τα μωρά κοιμόντουσαν, και στον αέρα πλανιόταν μια σπάνια γαλήνη.
«Έλα κοντά μας, Νίκο,» μου είπε η Μαρία, με βλέμμα που πρώτη φορά μετά από καιρό είχε στοργή. «Κι εσύ μαμά, φτιάξε μας έναν ελληνικό. Μια οικογένεια είμαστε, ναι; Άσε τον έξω κόσμο να λέει…»
Κίνησα το κεφάλι, αποκαμωμένος – μα όχι πια μόνος.
Θυμάμαι ακόμα τη σκέψη που με επισκέπτεται τα βράδια: Μήπως τελικά το να αγαπάς σημαίνει να αντέχεις, να συγχωρείς, να μοιράζεσαι την εξάντληση όπως μοιράζεσαι και τα χαμόγελα;
Για εσάς που το διαβάζετε, νιώσατε ποτέ παγιδευμένοι ανάμεσα σε δύο κόσμους όπου κανείς δεν σας καταλαβαίνει; Τι κάνετε όταν όλοι χρειάζονται κάτι από εσάς, και νιώθετε πνιγμένοι; Περιμένω να διαβάσω τις δικές σας ιστορίες.