«Κάθε φορά που ο γαμπρός μου γυρίζει σπίτι, πρέπει να κρύβομαι – είμαι πραγματικά το πρόβλημα;»
«Μαμά, σε παρακαλώ, μην κάνεις φασαρία όταν έρθει ο Νίκος. Ξέρεις πώς είναι…»
Η φωνή της Μαρίας, της κόρης μου, τρέμει ελαφρώς. Κάθε φορά που ακούω το όνομα του γαμπρού μου, νιώθω έναν κόμπο στο στομάχι. Δεν ξέρω πια αν πρέπει να νιώθω θυμό ή λύπη. Εγώ, η Ελένη, η μάνα που μεγάλωσε μόνη της ένα παιδί, τώρα πρέπει να κρύβομαι στο ίδιο της το σπίτι, λες και είμαι ανεπιθύμητη επισκέπτρια.
«Μαρία, δεν καταλαβαίνω. Γιατί να μην μπορώ να κάτσω μαζί σας; Μόνο για λίγο ήρθα να δω την εγγονή μου…»
Η Μαρία αποφεύγει το βλέμμα μου. Πάντα έτσι κάνει όταν δεν θέλει να απαντήσει. Από τότε που παντρεύτηκε τον Νίκο, όλα άλλαξαν. Ο Νίκος… Ψηλός, μελαχρινός, πάντα σοβαρός. Από την πρώτη στιγμή που τον γνώρισα, ένιωσα πως κάτι δεν πήγαινε καλά. Δεν με κοίταξε ποτέ στα μάτια. Πάντα βιαστικός, πάντα απόμακρος.
«Ο Νίκος δουλεύει πολύ, μαμά. Θέλει ησυχία όταν γυρίζει σπίτι. Δεν θέλει φασαρία…»
Φασαρία; Εγώ; Που μιλάω σιγανά για να μην ξυπνήσω τη μικρή; Που μαγειρεύω και καθαρίζω για να βοηθήσω τη Μαρία; Που φέρνω δώρα στην εγγονή μου και χαμογελάω ακόμα κι όταν νιώθω να πνίγομαι;
Μια μέρα, καθώς μάζευα τα παιχνίδια της μικρής Κατερίνας από το πάτωμα, άκουσα το κλειδί στην πόρτα. Η καρδιά μου χτύπησε δυνατά. Η Μαρία έτρεξε προς το μέρος μου.
«Μαμά, γρήγορα! Πήγαινε στο δωμάτιο!»
Ένιωσα σαν παιδί που έκανε αταξία. Μπήκα στο μικρό δωμάτιο των επισκεπτών και έκλεισα την πόρτα πίσω μου. Άκουσα τα βήματα του Νίκου στο διάδρομο.
«Ήρθε πάλι η μάνα σου;»
Η φωνή του ήταν ψυχρή, σχεδόν εχθρική.
«Ναι… ήθελε να δει την Κατερίνα.»
«Δεν σου έχω πει ότι δεν θέλω κόσμο όταν γυρίζω σπίτι; Θέλω ησυχία!»
Η Μαρία δεν απάντησε. Άκουσα μόνο ένα αναστεναγμό. Ένιωσα τα μάτια μου να γεμίζουν δάκρυα. Γιατί τόση εχθρότητα; Τι του έχω κάνει;
Το ίδιο βράδυ, όταν ο Νίκος έφυγε για τη δουλειά του – νυχτερινή βάρδια σε ένα πρατήριο – βγήκα από το δωμάτιο. Η Μαρία με κοίταξε με ενοχές.
«Συγγνώμη, μαμά… Δεν θέλω να σε διώχνω έτσι. Αλλά αν σε δει εδώ, θα έχουμε καβγάδες.»
«Μαρία, φοβάσαι τον άντρα σου;»
Δεν απάντησε αμέσως. Κοίταξε το πάτωμα.
«Δεν είναι εύκολος άνθρωπος…»
Την αγκάλιασα σφιχτά. Θυμήθηκα τα χρόνια που ήμασταν μόνες μας, όταν ο πατέρας της μας άφησε για μια άλλη γυναίκα στη Θεσσαλονίκη. Τότε ήμουν εγώ το στήριγμά της. Τώρα νιώθω πως δεν μπορώ να τη βοηθήσω.
Οι μέρες περνούσαν με τον ίδιο ρυθμό: εγώ να έρχομαι κρυφά, να βοηθάω όσο μπορώ και να φεύγω πριν γυρίσει ο Νίκος. Μια μέρα όμως, όλα άλλαξαν.
Ήταν απόγευμα και η Κατερίνα είχε πυρετό. Η Μαρία με πήρε τηλέφωνο πανικόβλητη.
«Μαμά, έλα γρήγορα! Δεν ξέρω τι να κάνω!»
Έτρεξα όσο πιο γρήγορα μπορούσα. Η μικρή έκαιγε από τον πυρετό και έκλαιγε ασταμάτητα. Την πήρα αγκαλιά και προσπάθησα να την ηρεμήσω.
Ξαφνικά άκουσα το κλειδί στην πόρτα – πολύ νωρίτερα απ’ ό,τι συνήθως.
Ο Νίκος μπήκε μέσα και μας είδε όλους μαζί.
«Τι γίνεται εδώ; Γιατί είναι εδώ η μάνα σου;»
Η Μαρία προσπάθησε να εξηγήσει:
«Η Κατερίνα έχει πυρετό! Η μαμά ήρθε να βοηθήσει!»
Ο Νίκος με κοίταξε με βλέμμα γεμάτο απέχθεια.
«Δεν θέλω κανέναν εδώ! Ειδικά εσένα! Φύγε!»
Ένιωσα τα γόνατά μου να λυγίζουν. Η Μαρία άρχισε να κλαίει.
«Νίκο, σε παρακαλώ… Η μαμά μόνο βοήθησε!»
Εκείνος όμως δεν άκουγε τίποτα. Με έσπρωξε σχεδόν έξω από το σπίτι.
Βρέθηκα στο δρόμο με τα δάκρυα να κυλούν στα μάγουλά μου. Ένιωθα ταπεινωμένη και θυμωμένη μαζί.
Το ίδιο βράδυ η Μαρία με πήρε τηλέφωνο κρυφά.
«Συγγνώμη μαμά… Δεν ξέρω τι να κάνω πια…»
«Μαρία, δεν μπορείς να ζεις έτσι! Ούτε εσύ ούτε η Κατερίνα!»
«Φοβάμαι… Αν φύγω, πού θα πάω; Πώς θα μεγαλώσω μόνη μου το παιδί;»
Έμεινα σιωπηλή για λίγο. Ήξερα καλά τι σημαίνει να μεγαλώνεις μόνη σου ένα παιδί στην Ελλάδα του σήμερα – με τους μισθούς χαμηλούς, τα ενοίκια στα ύψη και την κοινωνία πάντα έτοιμη να σε κρίνει.
Τις επόμενες μέρες προσπαθούσα να βρω λύση. Μίλησα με τη φίλη μου τη Σοφία στη λαϊκή αγορά.
«Ελένη, πρέπει να κάνεις κάτι! Δεν μπορείς να αφήσεις τη Μαρία έτσι!»
Αλλά τι; Η Μαρία φοβόταν τον Νίκο – όχι μόνο για τις φωνές του αλλά και για τα ξεσπάσματά του. Εγώ φοβόμουν μήπως χειροτερέψουν τα πράγματα αν επέμβω περισσότερο.
Ένα βράδυ αποφάσισα να πάω ξανά στο σπίτι τους χωρίς προειδοποίηση. Ήθελα να μιλήσω στον Νίκο κατάματα.
Όταν άνοιξε την πόρτα και με είδε, το πρόσωπό του σκοτείνιασε.
«Τι θες πάλι εδώ;»
«Νίκο, θέλω να μιλήσουμε σαν άνθρωποι. Είμαι η μητέρα της Μαρίας και η γιαγιά της Κατερίνας.»
Με κοίταξε ειρωνικά.
«Δεν χρειάζομαι καμία πεθερά εδώ μέσα! Το σπίτι αυτό είναι δικό μου!»
«Το σπίτι αυτό είναι της οικογένειάς σου! Και εγώ είμαι μέρος της οικογένειας!»
Για πρώτη φορά τον είδα να χάνει την ψυχραιμία του εντελώς.
«Αν δεν φύγεις τώρα, θα καλέσω την αστυνομία!»
Έφυγα τρέμοντας από θυμό και φόβο. Το ίδιο βράδυ πήρα τη Μαρία και την Κατερίνα στο σπίτι μου για λίγες μέρες – τάχα για «διακοπές». Εκείνες τις μέρες μιλήσαμε πολύ με τη Μαρία.
«Μαμά… φοβάμαι ότι αν φύγω οριστικά θα κάνει κακό στον εαυτό του ή σε εμάς.»
Την αγκάλιασα σφιχτά.
«Δεν είσαι μόνη σου! Είμαι εδώ για σένα!»
Αλλά μέσα μου ήξερα πως τα πράγματα δεν ήταν τόσο απλά στην Ελλάδα του σήμερα. Οι κοινωνικές υπηρεσίες αργούν, οι γείτονες κουτσομπολεύουν και οι γυναίκες συχνά μένουν εγκλωβισμένες σε δύσκολες καταστάσεις γιατί «τι θα πει ο κόσμος».
Πέρασαν εβδομάδες γεμάτες ένταση και αβεβαιότητα. Ο Νίκος τηλεφωνούσε στη Μαρία απειλητικά – μια την παρακαλούσε να γυρίσει, μια την απειλούσε πως θα πάρει την Κατερίνα μακριά αν δεν επιστρέψει.
Κάποιο βράδυ καθόμασταν στο μπαλκόνι του μικρού διαμερίσματός μου στην Κυψέλη και κοιτούσαμε τα φώτα της πόλης.
«Μαμά… Πώς άντεξες τόσα χρόνια μόνη σου;»
Την κοίταξα στα μάτια και είδα τον φόβο αλλά και μια σπίθα δύναμης μέσα της.
«Γιατί ήξερα ότι έχω εσένα… Και τώρα έχεις εσύ εμένα.»
Η ιστορία μας δεν έχει ακόμα τελειώσει. Η Μαρία παλεύει κάθε μέρα με τους φόβους της και εγώ προσπαθώ να είμαι δίπλα της όσο μπορώ – όχι μόνο σαν μάνα αλλά και σαν γυναίκα που ξέρει τι σημαίνει μοναξιά και αγώνας στην Ελλάδα του σήμερα.
Αλήθεια… Πόσες γυναίκες σαν εμένα νιώθουν ανεπιθύμητες στα ίδια τους τα σπίτια; Πόσες μητέρες φοβούνται μήπως γίνουν «το πρόβλημα», ενώ στην πραγματικότητα είναι το μόνο στήριγμα που απέμεινε;