«Είσαι τέρας, μαμά!» – Η ιστορία της Άννας από την επαρχία στην Αθήνα και πίσω στον εαυτό της
«Είσαι τέρας, μαμά! Δεν με καταλαβαίνεις ποτέ!» Η φωνή μου αντήχησε στο μικρό σαλόνι του σπιτιού μας στη Λαμία, σπάζοντας τη σιωπή που είχε απλωθεί σαν βαρύ πέπλο. Η μητέρα μου, η Ελένη, στάθηκε απέναντί μου, με τα χέρια σφιγμένα και το βλέμμα της γεμάτο απογοήτευση. «Άννα, δεν ξέρεις τι λες. Όλα αυτά τα όνειρα για την Αθήνα, για μια ζωή που δεν υπάρχει… Θα γυρίσεις πίσω με την ουρά στα σκέλια!»
Αυτή η φράση της με στοίχειωσε για χρόνια. Ήμουν δεκαεννιά χρονών, γεμάτη όνειρα και θυμό. Η Λαμία έμοιαζε φυλακή. Οι δρόμοι της, οι ίδιοι άνθρωποι, τα ίδια κουτσομπολιά. Ήθελα να φύγω, να αναπνεύσω, να ζήσω κάτι που να μην έχει τη μυρωδιά του παλιού λαδιού και της μιζέριας. Ο πατέρας μου, ο κύριος Μανώλης, ήταν πάντα σιωπηλός. «Άφησέ την, Ελένη. Ας δοκιμάσει. Ίσως να βρει αυτό που ψάχνει…»
Έφυγα ένα πρωί του Σεπτέμβρη, με μια βαλίτσα γεμάτη ρούχα και μια καρδιά γεμάτη ελπίδα. Η Αθήνα με τύφλωσε. Τα φώτα, οι άνθρωποι, η φασαρία. Ένιωθα μικρή, αλλά και ελεύθερη. Βρήκα ένα μικρό διαμέρισμα στα Πατήσια, με συγκάτοικο τη Μαρία, μια φοιτήτρια από τη Θεσσαλονίκη. Τα βράδια μιλούσαμε για τα πάντα: αγόρια, όνειρα, φόβους. «Άννα, εσύ τι θες στ’ αλήθεια;» με ρώτησε ένα βράδυ. «Να ζήσω. Να μην είμαι σαν τη μάνα μου. Να μην πνίγω τα παιδιά μου με ενοχές.»
Στην Αθήνα γνώρισα τον Πέτρο. Ήταν μεγαλύτερος, γοητευτικός, με εκείνο το χαμόγελο που σε κάνει να ξεχνάς τον κόσμο. Δούλευε σε μια διαφημιστική, είχε φίλους, λεφτά, αυτοπεποίθηση. Με έκανε να νιώθω ξεχωριστή. «Είσαι ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί, Άννα», μου έλεγε. Τον πίστεψα. Τον αγάπησα με όλη μου την ψυχή. Ένιωθα πως επιτέλους ανήκω κάπου.
Όμως, σιγά σιγά, άρχισαν τα σύννεφα. Ο Πέτρος γινόταν κτητικός. «Πού ήσουν; Γιατί δεν απάντησες στο τηλέφωνο; Με ποιον μιλούσες;» Στην αρχή το έβρισκα γλυκό. Μετά, ασφυκτικό. Ένα βράδυ, γύρισα σπίτι αργά. Με περίμενε στο σαλόνι, τα μάτια του σκοτεινά. «Δεν θέλω να ξαναβγείς με τη Μαρία. Δεν μου αρέσει η παρέα της.»
Άρχισα να απομακρύνομαι από τους φίλους μου. Η Μαρία με κοιτούσε με λύπη. «Άννα, αυτό δεν είναι αγάπη. Είναι φυλακή.» Δεν ήθελα να την ακούσω. Πίστευα πως όλα θα φτιάξουν. Όμως, οι καυγάδες έγιναν καθημερινότητα. Ο Πέτρος φώναζε, εγώ έκλαιγα. «Είσαι αχάριστη! Εγώ σε έκανα άνθρωπο!»
Μια μέρα, με χαστούκισε. Έμεινα άφωνη. Έφυγα τρέχοντας, με τα μάτια θολά. Περπάτησα ώρες στους δρόμους της Αθήνας. Ένιωθα χαμένη, μόνη, προδομένη. Θυμήθηκα τη μάνα μου. Τις φωνές μας. Τις ενοχές. Μήπως τελικά της έμοιαζα; Μήπως ήμουν κι εγώ ένα τέρας;
Γύρισα σπίτι και βρήκα τη Μαρία να με περιμένει. «Άννα, πρέπει να φύγεις. Δεν αξίζει να ζεις έτσι.» Δεν είχα πού να πάω. Τα λεφτά μου τελείωναν. Η δουλειά στο καφέ δεν έφτανε ούτε για το νοίκι. Η Αθήνα, που κάποτε ήταν όνειρο, τώρα έμοιαζε εφιάλτης.
Πέρασαν μήνες. Έμεινα μόνη, χωρίς φίλους, χωρίς αγάπη. Κοιτούσα τον εαυτό μου στον καθρέφτη και δεν με αναγνώριζα. Είχα χάσει το χαμόγελό μου, τη φλόγα μου. Ένα βράδυ, πήρα τηλέφωνο τη μάνα μου. «Μαμά…» Η φωνή μου έσπασε. «Θέλω να γυρίσω σπίτι.»
Η επιστροφή στη Λαμία ήταν ταπεινωτική. Οι γείτονες ψιθύριζαν. «Γύρισε η Άννα. Δεν τα κατάφερε στην Αθήνα…» Η μάνα μου με αγκάλιασε σφιχτά. Δεν είπε τίποτα. Ο πατέρας μου με κοίταξε με κατανόηση. «Όλοι κάνουμε λάθη, Άννα. Το θέμα είναι να μαθαίνουμε.»
Πέρασαν μήνες μέχρι να βρω ξανά τον εαυτό μου. Δούλεψα στο φούρνο του θείου μου. Τα πρωινά μύριζαν ψωμί και ελπίδα. Άρχισα να μιλάω ξανά με τη Μαρία. «Άννα, είσαι δυνατή. Μην το ξεχνάς.» Η μάνα μου προσπαθούσε να με πλησιάσει. «Συγγνώμη αν σε πλήγωσα. Ήθελα απλώς να σε προστατέψω.»
Ένα βράδυ, καθίσαμε οι δυο μας στην κουζίνα. «Μαμά, γιατί πάντα φοβόσουν τόσο πολύ;» τη ρώτησα. Έκλαψε. «Γιατί κι εγώ ήθελα να φύγω κάποτε. Αλλά δεν τα κατάφερα. Και φοβήθηκα για σένα.»
Κατάλαβα τότε πως οι πληγές μας περνούν από γενιά σε γενιά. Πως οι φωνές, οι ενοχές, οι φόβοι, είναι αλυσίδες που πρέπει να σπάσουμε. Άρχισα να γράφω. Να μιλάω για όσα έζησα. Να βοηθάω άλλες γυναίκες να βρουν τη φωνή τους.
Σήμερα, κοιτάζω τον εαυτό μου στον καθρέφτη και ρωτάω: «Ποια είσαι, Άννα; Είσαι το τέρας που φοβόσουν ή η γυναίκα που επιβίωσε;»
Άραγε, πόσοι από εμάς έχουμε φωνάξει «είσαι τέρας» σε κάποιον που αγαπάμε, χωρίς να ξέρουμε τι κουβαλάει μέσα του; Πόσοι έχουμε τρέξει να ξεφύγουμε, μόνο και μόνο για να επιστρέψουμε στον εαυτό μας;